Mu Rwanda abarwara indwara zo mu mutwe baracyiyongera

Mu Rwanda abarwara indwara zo mu mutwe baracyiyongera

Tariki 10 ukwakira isi yizihiza umunsi w’ubuzima bwo mu mutwe. Ni umunsi usanze mu Rwanda hakiri ikibazo cy’umubare w’abarwara indwara zishamikiye kubuzima bwo mu mutwe wiyongera.

Ikindi kandi ngo leta ntirabona ubushobozi buhagije mu guhangana n’iki kibazo kuko umubare w’inzobere mu kuvura izi ndwara ukiri hasi. Ni mu gihe ishami ry’umuryango w’abibumbye ryita ku buzima OMS rihamagarira za leta kugushaka ingamba zo guhangana n’indwara zishamikiye ku buzima bwo mu mutwe. Rivuga ko abafite uburwayi bwo mu mutwe 100,10 muri bo ngo nibo babona ubuvuzi gusa.

Indwara zo mu mutwe zirimo ihungabana, agahinda, yemwe n’igicuri ni zimwe mu ndwara zikomeje kugaragara ku isi no mu Rwanda ku gipimo kitari gito. Ishami ry’umuryango wita ku buzima OMS rivuga ko mu bantu 100 bari hamwe 10 baba bafite indwara y’agahinda gakabije.

Ni mu gihe Ubushakashatsi bw’inzobere mu buzima bwo mu mutwe bugaragaza ko abanyarwanda 4 bari hamwe nibura umwe muri bo aba afite ikibazo cy’ihungabana. Ibi kandi biniyongeraho kuba bamwe bagifite imyumvire iri hasi kuri bene izi ndwara zo mu mutwe bigatuma batazivuza.

Uretse imyumvire ya bamwe ku ndwara zo mu mutwe iri hasi, biragoye kumenya umubare nyakuri w’abafite izi ndwara mu gihe bamwe batagana abaganga ku mpamvu zo kuzitiranya n’amarozi abandi bo bikabatera ipfunwe kuzivuza.

Ikindi kandi ngo inzobere mu kwakira abarwayi bo mu mutwe zisa n’izidahagije nyamara buri mwaka hari umubare w’abasohoka muri Kaminuza bize ibijyanye n’ubuzima bwo mu mutwe.

Kuba aba badahabwa umwanya wo gutanga izi serivisi minisitiri w’ubuzima Dr Diane Gashumba abisobanura nk’ikibazo cy’ubushobozi bucye. Igihugu nk’u Rwanda gifite amateka arimo Jenoside yakorewe Abatutsi, abahanga mu by’ubuzima bavuga ko bishobora kuzamura umubare w’abafite indwara zo mu mutwe nk’agahinda n’ihungabana, abandi bakaba bazirwara ku mpamvu z’ubuzima babayemo mu miryango cyane imiryango irimo amakimbirane.

Ibi kandi ngo binagira ingaruka kubabana n’ufite uburwayi haba nko mu miryango no mu mashuri. Ninaha Dr Saskia Von Overbeck inzobere mu buzima bwo mu mutwe mu ishami ry’umuryango wita ku buzima OMS asanga abana baba bakwiye gukurikiranwa imyitwarire yabo bakivuka.

Umubare w’abafite indwara zo mu mutwe mu Rwanda, si muto kuko nko kubitaro bya kigali CHUK ku munsi bishobora kwakira abantu 50 bivuza izi ndwara,mu gihe hari n’undi mubare utazwi w’abinangira kuzivuza. Icyakora ngo indwara zo mu mutwe ni indwara zivurwa kandi zigakira.

Ishami rya OMS ribarura abantu bagera kuri milliyoni 350 ku isi barwaye indwara ya Depression cyangwa agahinda gakabije. OMS isaba za leta gukora ibishoboka mu gukumira no gushyiraho ingamba mu kuvura abahura n’ibibazo by’indwara zo mu mutwe.

Birashoboka ko leta y’u Rwanda kuri uyu wa kabiri yagaragaza ingamba nshya kuri iki kibazo ubwo yifatanya n’amahanga kwizihiza umunsi w’ubuzima bwo mu mutwe.