Ikigo cy’Igihugu gishinzwe Ingufu (REG) cyagaragaje aho imirimo yo kubaka urugomero rwa Nyabarongo II igeze, umushinga uteganyijwe gutanga amashanyarazi angana na megawati 43,5, ukagira n’uruhare mu gukemura ikibazo cy’ibura ry’amazi mu Mujyi wa Kigali.
Mu butumwa REG yashyize ku mbuga nkoranyambaga, buherekejwe n’amafoto yafatiwe mu kirere, yavuze ko abakozi bari kubaka uru rugomero bakomeje gukora amanywa n’ijoro kugira ngo uyu mushinga uzagire uruhare mu kongera ubushobozi bw’u Rwanda bwo kubyaza amashanyarazi ingufu z’amazi.
Imirimo yo kubaka Nyabarongo II igeze kuri 78,5%, nk’uko amakuru aherutse gutangazwa n’Ikigo gishinzwe Iterambere ry’Ingufu (EDCL), abigaragaza.
Uru rugomero rwubakwa ku mugezi wa Nyabarongo, hagati y’Uturere twa Gakenke na Kamonyi. Uretse gutanga amashanyarazi, ruzanafasha kongera amazi aboneka mu Mujyi wa Kigali, aho ruzaba rufite ubushobozi bwo gutanga amazi angana na metero kibe 5,4 ku isegonda.
Ibi bishobora gutuma haboneka amazi agera kuri litiro miliyoni 450 ku munsi, nubwo ingano azagera ku baturage izaterwa n’ubushobozi bw’ibikorwaremezo byo kuyatunganya no kuyageza aho akenewe.
Imibare ya WASAC igaragaza ko Umujyi wa Kigali ukenera litiro miliyoni 210 z’amazi ku munsi, ariko ubushobozi bwo kuyatunganya no kuyatanga bukaba buri kuri litiro miliyoni 145. Ibi bisiga icyuho cya litiro miliyoni 65 buri munsi.
Umuyobozi wa EDCL ushinzwe ibijyanye no kubyaza ingufu amashanyarazi no kuyageza ku bayakoresha, Théoneste Higaniro, yabwiye ikinyamakuru The New Times ko amazi azava kuri uru rugomero azaba ahagije ku buryo azafasha gukemura ibikenerwa n’Umujyi wa Kigali mu gihe kirekire.
Yagize ati “Amazi azaba ahagije ku buryo azakemura ibikenerwa n’Umujyi wa Kigali mu gihe kirekire.”

Urugomero runini rw’amashanyarazi akomoka ku mazi mu Rwanda
Nyabarongo II izaba ifite ubushobozi bwo gutanga megawati 43,5, irenze Nyabarongo I ifite ubushobozi bwa megawati 28.
Bitandukanye na Nyabarongo I ikoresha amazi y’uruzi uko agenda, Nyabarongo II izaba ifite ikiyaga kizajya kibika amazi azakoreshwa mu kubyaza amashanyarazi no mu bindi bikorwa.
Iki kiyaga kizaba gifite uburebure bw’ibilometero 67, ubuso bwa kilometero kare 30 n’ubushobozi bwo kubika amazi arenga metero kibe miliyoni 800. Kizanyura mu Turere dutanu ari two Gakenke, Kamonyi, Muhanga, Nyabihu na Ngororero.
Umushinga uzafasha mu gukumira imyuzure no kuhira imyaka
Uretse amashanyarazi n’amazi yo gukoresha mu ngo no mu bikorwa bitandukanye, uyu mushinga uteganyijwe kugira uruhare mu kugabanya imyuzure ikunze kwibasira ibice biri hafi y’Umugezi wa Nyabarongo.
Théoneste Higaniro yavuze ko kugenzura imigendekere y’amazi y’uruzi bizafasha kurinda ibice bikikije uruganda rukora amatafari rwa Ruliba, ndetse bigatuma amazi ashobora gukoreshwa mu kuhira imyaka.
Hateganyijwe ko hegitari 18.000 z’ubutaka buhingwaho zizajya zungukira ku mazi azajya arekurwa muri uru rugomero.
Hari kandi igitekerezo cyo gushyira imirasire y’izuba ireremba hejuru y’amazi y’iki kiyaga, mu rwego rwo kongera amashanyarazi akomoka ku masoko ashobora kuvugururwa.
Muri Nyakanga 2026, Minisitiri w’Intebe, Justin Nsengiyumva, yabwiye Inteko Ishinga Amategeko ko hari gahunda iri kwigwa yo gushyira kuri iki kiyaga imirasire y’izuba ishobora gutanga amashanyarazi angana na megawati 200.
Imiryango izimurwa izahabwa ingurane
Kubaka uru rugomero byamaze guha akazi abantu bagera ku 1.000, barimo n’abaturage bo mu bice birukikije.
Icyakora, kubaka urugomero n’ikiyaga cyarwo bisaba kwimura imiryango ituye mu bice bizagerwaho n’amazi cyangwa ibikorwa by’uyu mushinga.
Ingo nibura 3.400 ni zo ziteganyijwe kwimurwa, aho Leta yateganyije hafi miliyari 70 Frw azakoreshwa mu gutanga ingurane no kwimura abaturage bazagirwaho ingaruka n’uyu mushinga.
Urugomero rwa Nyabarongo II rwubakwa na sosiyete yo mu Bushinwa yitwa Sinohydro, mu mushinga ushyigikiwe n’inguzanyo y’inyungu nto ya miliyoni 214 z’amadolari ya Amerika, u Rwanda n’u Bushinwa byagiranye amasezerano mu 2020. Nk’uko REG yari yarabitangaje, uyu mushinga uteganyijwe kuzarangira mu mpera za 2027.

RADIOTV10