Thursday, November 12, 2026
RW|EN
MU RWANDA

Min.Nduhungirehe yavuze uko Afurika ikwiye kwitwara mu matora ya OIF ahatanyemo abarimo Umunyarwandakazi Mushikiwabo

Min.Nduhungirehe yavuze uko Afurika ikwiye kwitwara mu matora ya OIF ahatanyemo abarimo Umunyarwandakazi Mushikiwabo

Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga n’Ubutwererane, Amb. Olivier Nduhungirehe, yavuze ko ibihugu bya Afurika bikwiye gushyigikira umwe mu bagore batatu bakomoka kuri uyu Mugabane bahatanira kuyobora Umuryango Mpuzamahanga w’Ibihugu bikoresha Igifaransa (OIF), barimo Louise Mushikiwabo uri gushaka indi manda.

Mu butumwa yashyize ku rubuga rwa X kuri uyu wa Kane, tariki ya 12 Ugushyingo 2026, Nduhungirehe yagarutse ku cyemezo cy’Inama Nyobozi y’Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe (AU), cyafatiwe i Addis Ababa muri Ethiopia ku wa 28 na 29 Nyakanga 2026, mbere y’amatora azatoranywamo Umunyamabanga Mukuru mushya wa OIF.

Yavuze ko ibihugu bya Afurika biramutse bishyigikiye umukandida utari uwo kuri uyu mugabane, byaba ari ukurenga ku cyemezo cyafashwe n’uyu muryango, abifata nk’ “ukurenga ku cyemezo mu buryo bweruye”.

Nduhungirehe yasobanuye ko ibihugu 27 bya Afurika biri muri OIF bifite uburenganzira bwo guhitamo umwe mu bakandida batatu bakomoka kuri uyu mugabane.

Abo ni Umunyarwandakazi Louise Mushikiwabo usanzwe ayobora uyu muryango kandi ushaka kongera gutorerwa kuyobora, Umunyekongo Juliana Amato Lumumba ndetse na Coumba Bâ ukomoka muri Mauritania.

Aba bagore bahanganye na Dacian Cioloș wahoze ari Minisitiri w’Intebe wa Romania, akaba ari we mukandida rukumbi utari Umunyafurika.

Minisitiri Nduhungirehe yavuze ko Inama Nyobozi ya AU yabanje kumva ibitekerezo by’abo bagore batatu cyangwa ababahagarariye, mbere yo gushyigikira kandidatire zabo zose.

Yagaragaje ko ibyo bikubiye mu cyemezo EX.CL/Dec.1361(XLIX), avuga ko kitahawe umwanya uhagije mu nkuru zitangazwa n’ibitangazamakuru ku bijyanye n’aya matora.

Icyakora, ibyo Nduhungirehe yavuze ntibisobanuye ko AU yahisemo Louise Mushikiwabo nk’umukandida umwe rukumbi Afurika izashyigikira. Ahubwo, nk’uko yabisobanuye, uyu muryango washyigikiye abagore batatu bose, bityo ibihugu bya Afurika bikaba bifite uburenganzira bwo guhitamo uwo bishaka muri bo.

Ibi kandi bitandukanye n’amategeko agenga amatora muri OIF, kuko uyu muryango wemera ko n’abakandida bakomoka mu bihugu bitari ibya Afurika bashobora kwiyamamaza, igihe cyose bujuje ibisabwa. Bivuze ko icyemezo cya AU kidakuraho Dacian Cioloș mu bahatanira uyu mwanya.

Nduhungirehe kandi yagaragaje icyizere ko Mushikiwabo ashobora gutsinda aya matora, ashimangira ko yakoze amavugurura akomeye muri uyu muryango kandi ko afite icyerekezo cyiza cy’ahazaza hayo. Gusa, yavuze ko ibyo ari icyizere cye, kuko ibyavuye mu matora bitari byatangazwa.

Louise Mushikiwabo wahoze ari Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga w’u Rwanda, yatorewe kuyobora OIF mu 2018, atangira imirimo ye mu 2019. Mu 2022, yongeye gutorerwa indi manda y’imyaka ine.

Aramutse atsinze aya matora, yazakomeza kuyobora uyu muryango kugeza mu 2030.

Mu 2018, ubwo Mushikiwabo yiyamamarizaga bwa mbere kuyobora OIF, Umuryango wa Afurika Yunze Ubumwe wamushyigikiye nk’umukandida umwe rukumbi. Icyakora, kuri iyi nshuro ibintu biratandukanye kuko hari abakandida batatu bakomoka muri Afurika bashyigikiwe n’uyu muryango.

Amatora ateganyijwe ku wa 16 Ugushyingo 2026, mu nama y’Inama y’Abakuru b’Ibihugu na za Guverinoma bikoresha Igifaransa izabera i Phnom Penh muri Cambodia.

Nubwo OIF igizwe n’ibihugu n’imiryango ya za Guverinoma 90 biri mu byiciro bitandukanye by’ubunyamuryango, ibihugu 53 bifite ubunyamuryango busesuye ni byo bifite uburenganzira bwo gutora.

Amategeko mashya yashyizweho mu 2022 ateganya ko mbere na mbere abakuru b’ibihugu na za Guverinoma bazagerageza kumvikana ku mukandida umwe. Mu gihe ubwumvikane bwananirana, hazatorwa umukandida uzabona amajwi menshi y’abagize umuryango bitabiriye amatora kandi bagatora.

Abakandida bane bose bamaze kugeza imigabo n’imigambi yabo kuri ba Minisitiri b’Ububanyi n’Amahanga i Paris mu Bufaransa muri Kamena 2026.

Ku Rwanda, aya matora azagaragaza niba Louise Mushikiwabo azakomeza kuyobora OIF indi manda y’imyaka ine. Ubutumwa bwa Minisitiri Nduhungirehe bwongeye gushyira ku isonga ikibazo cy’ubufatanye bw’ibihugu bya Afurika mu gushyigikira abakandida bakomoka kuri uyu mugabane, mu gihe habura iminsi mike ngo amatora abe.

RADIOTV10

Sangira: Facebook Twitter WhatsApp

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

nine − six =