Perezida Paul Kagame, ategerejwe muri Cambodia mu ruzinduko rw’akazi azaba anitabiriye Inama ya 20 y’Umuryango w’Ibihugu bikoresha Igifaransa (OIF), izanabamo amatora y’Umunyamabanga Mukuru w’uyu muryango ahatanyemo abarimo Umunyarwandakazi Louise Mushikiwabo usanzwe muri izi nshingano.
Uru ruzinduko ruteganyijwe ku wa 13 Ugushyingo 2026, rukaza runababaye ku butumire bw’Umwami wa Cambodia, Norodom Sihamoni.
Mu itangazo Minisiteri y’Ububanyi n’Amahanga ya Cambodia yashyize hanze kuri uyu wa Gatatu, tariki 11 Ugushyingo 2026, yemeje ko Perezida Kagame azagirana ibiganiro n’abayobozi bakuru b’iki gihugu mbere yo kwitabira inama ya Francophonie izabera mu murwa mukuru Phnom Penh, ku wa 15 n’uwa 16 Ugushyingo.
Iyi Minisiteri yatangaje ko muri uru ruzinduko hateganyijwe isinywa ry’amasezerano menshi agamije guteza imbere ubufatanye mu bucuruzi, ishoramari, ubwikorezi bwo mu kirere n’ubukerarugendo.
Biteganyijwe ko Perezida Kagame azabanza guhura n’Umwami Norodom Sihamoni mu Ngoro y’Umwami, nyuma agirane ibiganiro na Minisitiri w’Intebe Hun Manet, Perezida wa Sena Hun Sen ndetse na Perezida w’Inteko Ishinga Amategeko, Khuon Sudary.
Ibiganiro bizibanda ku mubano w’Ibihugu byombi, harebwa n’amahirwe yo kurushaho gufungurira inzira ibigo by’ubucuruzi n’inzego zitandukanye zo mu Rwanda no muri Cambodia.
Aya masezerano ateganyijwe azaba yiyongera ku bufatanye ibi bihugu byombi bimaze igihe byubaka, cyane cyane mu bijyanye na serivisi z’imari n’imibanire ya dipolomasi.
Mu kwezi k’Ugushyingo 2025, u Rwanda na Cambodia byasinyanye amasezerano abiri ubwo Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga wa Cambodia, Prak Sokhonn, yagiriraga uruzinduko i Kigali.
Amwe muri ayo masezerano yashyizweho umukono, ni ay’uburyo bwo kujya habaho ibiganiro n’ubujyanama hagati ya Minisiteri z’Ububanyi n’Amahanga z’ibihugu byombi, mu gihe andi yari ayo gukuraho ibisabwa kugira ngo abafite pasiporo za dipolomasi n’iz’abakozi ba Leta bajye basura ibyo bihugu.
Ubufatanye bwakomeje kwaguka
Muri Gicurasi 2026, Banki Nkuru y’u Rwanda n’iya Cambodia zatangaje ubufatanye bugamije koroshya uburyo bwo koherezanya amafaranga hakoreshejwe ikoranabuhanga hagati y’ibihugu byombi.
Iyi gahunda igamije koroshya ihererekanya ry’amafaranga, guteza imbere ubucuruzi, ubukerarugendo n’ishoramari.
Yakurikiye andi masezerano y’ubufatanye mu guteza imbere urwego rw’imari yasinywe n’izi Banki Nkuru zombi i Washington muri Mata 2023.
Amasezerano mashya ateganyijwe mu bijyanye n’ubwikorezi bwo mu kirere n’ubukerarugendo na yo ashobora gufungura andi mahirwe y’ubufatanye, nubwo ibihugu byombi bitaratangaza ko hari ingendo nshya z’indege cyangwa impinduka ku buryo abantu basanzwe bafite pasiporo zisanzwe basura ibyo bihugu.
Umunyarwandakazi Mushikiwabo ahataniye umwanya asanzweho
Uretse ibiganiro byerekeye umubano w’u Rwanda na Cambodia, Perezida Kagame azitabira Inama ya 20 y’Umuryango w’Ibihugu bikoresha Igifaransa (OIF), Cambodia ikaba ari cyo Gihugu cya mbere cyo muri kariya karere kiyakiriye.
Iyi nama izahuza Abakuru b’ibihugu na za Guverinoma ndetse n’abahagarariye uyu muryango ugizwe n’ibihugu na za Guverinoma 90, bifite ibyiciro bitandukanye by’ubunyamuryango.
Insanganyamatsiko y’uyu mwaka igira iti “Kongera gushora imbaraga mu mahoro kugira ngo habeho iterambere risangiwe n’umutekano urambye.”
Abitabiriye iyi nama bazaganira ku mahoro, ubufatanye mpuzamahanga n’iterambere ry’ubukungu.
Kimwe mu byemezo bikomeye bitegerejwe muri iyi nama, ni ugutora Umunyamabanga Mukuru mushya w’uyu muryango, uzayobora manda y’imyaka ine ya 2027-2030.
Umunyarwandakazi Louise Mushikiwabo, umaze kuyobora uyu muryango kuva mu 2019, arashaka kongera kuyobora indi manda y’imyaka ine.
Ahatanye n’abandi bakandida batatu barimo Juliana Lumumba wo muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo, Coumba Bâ wo muri Mauritania na Dacian Cioloș wahoze ari Minisitiri w’Intebe wa Romania.
Amatora azakorwa n’ibihugu 53 bifite ubunyamuryango busesuye muri OIF, ariko uyu muryango ukaba ushyira imbere kumvikana ku mukandida mbere yo kwitabaza amatora.
Mushikiwabo ahabwa amahirwe menshi, dore ko kuva yatangira kuyobora uyu Muryango waranzwe n’impinduka nziza zishimwa n’Ibihugu binyamuryango.
Mushikiwabo yatowe bwa mbere mu 2018, yongera gutorerwa kuyobora uyu muryango muri 2022.
RADIOTV10