Monday, November 16, 2026
RW|EN
AMAHANGA

Hashyizwe hanze imyanzuro y’Inama ya OIF iri mu zagarutsweho mu mateka y’uyu Muryango

Hashyizwe hanze imyanzuro y’Inama ya OIF iri mu zagarutsweho mu mateka y’uyu Muryango

Umuryango w’Ibihugu bikoresha Igifaransa (OIF) washyize hanze imyanzuro y’Inama ya 20 y’Abakuru b’Ibihugu na za Guverinoma biwugize, yabereye i Phnom Penh muri Cambodia tariki ya 15 na 16 Ugushyingo 2026, irimo itatu ijyanye no kubungabunga amahoro, umutekano n’umurage ndangamuco.

Iyi nama yabaye ifite insanganyamatsiko igira iti “Réinvestir dans la paix pour une prospérité partagée et une stabilité durable” (Kongera gushora imbaraga mu mahoro hagamijwe iterambere risangiwe n’umutekano urambye), yasojwe hemejwe inyandiko eshatu zirimo Itangazo rya Phnom Penh, umwanzuro ku Bihugu bifite ibibazo by’amakimbirane n’ibikorwa byo kubaka amahoro, ndetse n’Itangazo rya Phnom Penh rigamije kurengera umurage ndangamuco.

Mu itangazo ryashyizwe hanze na OIF ku wa 16 Ugushyingo 2026, uyu Muryango wavuze ko iyi nama yari ingenzi kuko nyuma y’imyaka hafi 30, Francophonie yongeye guteranira mu karere ka Aziya y’Amajyepfo y’Uburasirazuba, mu gihugu cya Cambodia cyabaye kimwe mu bihugu byashinze uyu Muryango.

Iyi nama yasojwe kandi Cambodia ihabwa kuyobora Inama y’Abakuru b’Ibihugu na za Guverinoma ba OIF, mu gihe Saint-Christophe-et-Niévès na Manitoba byemejwe nk’indorerezi nshya z’uyu Muryango.

Imyanzuro itatu ikomeye yemejwe

Mu nyandiko ya mbere yiswe Itangazo rya Phnom Penh, abakuru b’ibihugu na za Guverinoma bongeye gushimangira ko amahoro ari ikintu cy’ingenzi, bityo ko hakenewe imbaraga zihoraho mu kuyabungabunga.

Bashyigikiye ibikorwa bya OIF bigamije guteza imbere imiyoborere ishingiye ku mategeko, gukemura amakimbirane binyuze mu biganiro no gufasha Ibihugu biri mu bihe by’inzibacyuho.

Banagarutse ku ruhare rw’urubyiruko n’abagore mu kubaka amahoro, bagaragaza ko ari ingenzi mu gushaka ibisubizo birambye ku bibazo by’umutekano.

Iyi nyandiko kandi yashimangiye ko hakenewe kurinda amakuru yizewe mu gihe isi ihanganye n’ikwirakwizwa ry’amakuru ayobya n’ivangira ry’amahanga mu makuru, gushyira inyungu z’abantu imbere mu ikoreshwa ry’ubwenge buhangano (Artificial Intelligence) no kongera ijwi ry’Ibihugu bikoresha Igifaransa mu miyoborere y’ikoranabuhanga ku rwego mpuzamahanga.

Umwanzuro wa kabiri wagarutse ku bibazo by’umutekano n’amakimbirane mu Bihugu bitandukanye, aho wasuzumye ibibazo bigera kuri 20 birimo ibya Armenia, Sudani, Haiti, akarere ka Sahel n’Uburasirazuba bwo Hagati.

Wagaragaje kandi impungenge z’abakuru b’ibihugu na za Guverinoma ku makimbirane yo ku mupaka wa Cambodia na Thailand, ndetse n’umutekano muke mu Burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo.

Ku kibazo cya RDC, OIF yashimiye uburyo bwo gushaka amakuru no gusuzuma uko ibintu bihagaze bwakozwe n’Umunyamabanga Mukuru w’uyu Muryango, mu gusubiza ubusabe bw’icyo Gihugu bwo gusaba ubufatanye n’ubufasha bw’Ibihugu bigize Francophonie.

Umwanzuro wa gatatu, witwa “La Déclaration de Phnom Penh”, wibanze ku kurinda umurage ndangamuco, kurwanya icuruzwa ritemewe ry’ibintu bifite agaciro ndangamuco no koroshya isubizwa ryabyo mu Bihugu byabikomotsemo.

Mushikiwabo yongerewe amezi 12 ku buyobozi bwa OIF

Kimwe mu byagarutsweho cyane muri iyi nama ni icyemezo cyo kongera manda y’inzibacyuro Umunyamabanga Mukuru wa OIF, Louise Mushikiwabo, amezi 12, nyuma y’uko Ibihugu bigize uyu Muryango binaniwe kumvikana ku mukandida umwe cyangwa ngo byumvikane ku gutora uzayobora uyu Muryango.

Nk’uko itangazo rya OIF ribivuga, mu rwego rwo gushaka ubwumvikane, Igihugu cya Cambodia kiyoboye iyi nama cyatanze igitekerezo cyo kongera manda ya Mushikiwabo ho amezi 12, kugira ngo amatora azabe mu mwaka wa 2027.

Iki cyifuzo cyemejwe n’Abakuru b’Ibihugu na za Guverinoma, bivuze ko Louise Mushikiwabo azakomeza inshingano ze muri icyo gihe, aho azaba afite inshingano zo gusobanura no kunoza amategeko agenga amatora y’Umuyobozi Mukuru wa OIF, mbere yo kuva kuri uwo mwanya igihe manda yongerewe izaba irangiye.

Mu muhango wo gusoza iyi nama, Mushikiwabo yagarutse ku mavugurura yakozwe muri OIF kuva mu 2019, agamije gutuma uyu Muryango urushaho kugira imikorere iboneye, gukorera mu mucyo, gukora neza no kumenyekana ku rwego mpuzamahanga.

Yavuze ko yubaha icyemezo cyafashwe n’Abakuru b’Ibihugu na za Guverinoma, ashimangira ko azakomeza inshingano yahawe agamije inyungu z’uyu Muryango.

Yanasabye ibihugu bigize Francophonie gushyira imbaraga mu guhangana n’ibibazo bijyanye n’ubwenge buhangano, kuko ari kimwe mu byerekezo by’ingenzi isi iganamo.

Inama itaha izabera muri Canada

Inama ya 21 y’Abakuru b’Ibihugu na za Guverinoma bya OIF iteganyijwe kubera i Ottawa muri Canada, ibanzirizwe n’inama y’urubyiruko rwo mu Bihugu bikoresha Igifaransa izabera muri New Brunswick.

Minisitiri w’Intebe wa Canada, Mark Carney, yatangaje ko iyi nama izibanda ku buryo ibikorerwa mu Bihugu bikoresha ururimi rw’Igifaransa byarushaho kumenyekana no kuboneka mu gihe ikoranabuhanga ry’ubwenge buhangano rikomeje kwaguka.

Kugeza ubu, OIF igizwe n’ibihugu na za Guverinoma 92, birimo abanyamuryango 53 buzuye, abanyamuryango bafitanye umubano wihariye na wo batanu ndetse n’indorerezi 34.

RADIOTV10

Sangira: Facebook Twitter WhatsApp

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

13 + 6 =